Basklarİspanya‘nın kuzeyi ve Fransa‘nın güney batısındaki özerk bölgede yaşayan bir halktır.

Dilleri Baskça‘dır ve dil bilimcileri tarafından Hint-Avrupa dilleri Avrupa’ya yayılmadan önce Avrupa’da konuşulan dillerden arta kalan tek dil olduğu söylenmektedir. Baskça izole bir dil olduğundan dolayı dünyada hiçbir dille yakın akrabalığı bulunmamaktadır.

Etimoloji

Türkçede kullanılan Bask kelimesi ; Fransızca Basque ‘dan gelmiştir. Fransızcaya ise Pireneler de konuşulan bir Latin dili olan Gaskonca ‘dan geçmiştir. Modern Baskçada Bask halkı kendine Euskaldunak adını vermektedir.

Avrupa’nın Türk kökenleri Roma öncesine Etrüsklere kadar uzanıyor. İtalyanlar Türklere Turki dedikleri gibi Latinler de Etrüskler’e Tuski (Tusci) demekteydi. Tusci kelimesi Tosca’ya dönüşmüş daha sonraki yüzyıllarda Toskana adı da Etrüskler’in yaşadığı yer için kullanılmıştır. Son yıllarda genetik araştırmalarla da doğrulanan geniş kabule göre Etrüskler Anadolu’dan İtalya’ya göç etmişler. Etrüsklerin ataları Anadolu’dan M.Ö. 7000-3000 arası ayrılmışlardır. M.Ö. 7. ve 3. yüzyıllarda yaşamış 80 adet iyi korunmuş Etrüsk iskeletlerinden alınan mitokondriyal DNA’lar günümüze ait çeşitli toplulukların genetik veri tabanları ile karşılaştırılmış, Etrüsk ve Türk gen havuzlarındaki benzerlik görülmüş, özellikle Etrüsklerin gen havuzundaki Türk kalıtları diğer halklara göre üç kat fazla çıkmıştır. Etrüsk genlerinin günümüzde İtalya’da yaşayan halkın kalıtlarıyla uyuşmadığı, Türklerle genetik bağlantılı oldukları sonucu elde edilmiştir. Etrüsklerin Türkiye topraklarından Ege bölgesinden İtalya’ya göç ettiklerini doğrulanmıştır. St. Petersburg doğumlu (1912-1992) ilk Türk kadın diplomatı, akademisyen yazar Adile Ayda, İtalya’da çok uzun zaman Türkiye elçisi-müsteşarı olarak bulunmuş ve araştırmalarını “Etrüskler Türk mü idiler?” ismiyle kitaplaştırmıştır. Kitabında Türkçe ve Etrüskçe arasındaki söz benzetmelerini göstermiş ayrıca Etrüsk yazılarının Ön Türklerde görülen sağdan sola tamga/damgalarla sembollendirildiğini ve her damganın ayrı bir kavramı ifade ettiğini belirtmiştir. Etrüsk yazıtlarında Roma şehrine Rumah veya Rumak adı verilmektedir. Adile Ayda’ya göre, bu kelime Urumak okunmalıdır. Bilindiği gibi, Türkçede, lehçeye göre telâffuzu değişen Urumağ/Irımağ,/Irımak/Irmak kelimeleri, nehir manasına gelir. Böylece, Etrüskler için en önemli bir nehir, yani Tibre üzerinde kurulu Roma, Irmak şehri olarak adlandırılmıştır. Denebilir ki, Roma eskiden İtalyanların Fiume (İtalyanca ırmak) adını verdikleri, bugün de Slav kökenli halkların Riyeka -Hırvatistan’da bir bölge adı- (rijeka/reka Slavca ırmak) dedikleri şehrin karşılığını oluşturur.(1)

Tarih

Basklar Pirenelerin batısında yer alan dört bölgesi İspanya üçü Fransa’da bulunan Bask ülkesi olarak bilinen ve çoğunluğu Kuzey Navara’da yaşayan yerli bir halktır. Kökenleri Akitanyalılara kadar gitmektedir. Bilinen ilk Bask devleti 9.yüzyılda kurulan Pamplona Krallığı ‘dır. Bu devlet daha sonra Navara Krallığı adını almıştır. 1959 Yılında kurulan Bağımsızlıkçı Örgüt ETA bu bölgede yıllardır bağımsızlık için bir kampanya sürdürmektedir ancak bu başarılı olmamıştır. 1968’den bu yana dünyanın çeşitli yerlerinde düzenlediği kanlı eylemlerle 850 kişinin ölümüne neden olan ETA, İspanya’nın yanı sıra Avrupa Birliği ve ABD tarafından da terör örgütleri listesine alındı.

Siyasi ve İdari Yapı

Bask Ülkesi idari olarak 1978 yılındaki Özerklik yasası ile 3 ilin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.Bunlar Alava , Biskay ve Guipuzcoa ‘dır.Yalnız Bask Ülkesi terimi genellikle bu 3 ilin oluşturduğu idari yapıyla sınırlandırılmamaktadır.Navarra ve İparralde denen Fransa sınırları içindeki Pays Basque bölgesi de tarihi Bask Ülkesinin kültür alanlarıdır.

DNA Haritam tarafından Türkiye’ye özel satışa çıkarılan Genetik Köken Testi’ni satın almak için tıklayınız.

Nüfus, Önemli Kentler ve Diller

Bask Ülkesi yaklaşık 2,123,000 kişilik bir nüfusa sahiptir. 279,000 Araba’da, 1,160,000 Bizkaia’da ve 684,000 Gipuzkoa’da yaşamaktadır. Bölgede resmi diller Baskça ve İspanyolca ‘dır. Baskça konuşulan nüfus giderek gerilemekte olup Bölgede Baskça konuşan nüfus yalnızca % 27 ‘dir. Önemli şehirleri ; Başkent Vitoria /Gasteiz, Bilbao /Bilbo ve San Sebastian /Donostia ‘dır. Navarra ise yaklaşık 560,000 kişilik bir nüfusa sahiptir. Bölgenin en önemli kenti olan Pamplona şehridir. Bölgede Baskça ve İspanyolca resmi dildir. Bölgede Baskça resmi dil olmasına rağmen bu dili konuşan nüfus sadece kuzeyde yaşamaktadır ve toplam nüfusa oranları ise yalnızca % 11 ‘dir. Fransa sınırları içindeki Bask Bölgesi yaklaşık çeyrek milyon nüfusa sahiptir. Yerli halk bu bölgeye İparralde adını vermektedir. Bayonne ,Biarritz ve Anglet bölgenin önemli şehirleridir.